Εμπορευματικές Μεταφορές

Το ελληνικό σύστημα εμπορευματικών μεταφορών παρουσιάζει ορισμένες σημαντικές δυσλειτουργίες, με αρνητικές επιπτώσεις στο λειτουργικό κόστος μεταφοράς και στην ποιότητα εξυπηρέτησης (χρόνος, αξιοπιστία, ασφάλεια κλπ). Οι δυσλειτουργίες αυτές έχουν άμεση επίπτωση στη δυνατότητα προσέλκυσης διερχόμενων εμπορευματικών ροών και στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Επομένως, η άμβλυνση των δυσλειτουργιών αποτελεί σημαντικό παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης. Επιπλέον, η ζήτηση για εμπορευματικές μεταφορές αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, λαμβάνοντας υπόψη την νέα γεωπολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια και την ελκτικότητα ορισμένων μεγάλων έργων υποδομής, όπως η Εγνατία και ο ΠΑΘΕ, που διαφοροποιούν το χάρτη των δικτύων και το ρόλο των ελληνικών περιφερειών ως προς τις διερχόμενες ροές. Οι σημαντικότερες δυσλειτουργίες μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:  

· Ανορθολογική κατανομή της εμπορευματικής κίνησης στα μέσα μεταφοράς  
· Χαμηλή διαλειτουργικότητα μεταξύ των διαφόρων μέσων μεταφοράς 
· Ανυπαρξία τερματικών σταθμών οδικών-σιδηροδρομικών συνδυασμένων μεταφορών 
· Χαμηλός βαθμός μοναδοποίησης των φορτίων 
· Χαμηλοί δείκτες πληρότητας φορτηγών οχημάτων (ΕΕΠΠ), με έντονο πρόβλημα κενών επιστροφών 
· Αδυναμία του συστήματος να εξάγει προστιθέμενη αξία από τη διαχείριση της διερχόμενης κίνησης 
· Γεωγραφικές πολώσεις επιχειρήσεων μεταφορών παλαιότερων περιόδων σε γεωγραφικές ζώνες, που έχουν εν τω μεταξύ εγκλωβιστεί από την διαστολή των αστικών ιστών, με έντονα προβλήματα πρόσβασης στους τελικούς αποδέκτες των εμπορευμάτων 

Η απαραίτητη άμβλυνση των δυσλειτουργιών απαιτεί ένα συντονισμένο πλαίσιο παρεμβάσεων σε όλα τα στοιχεία του μεταφορικού συστήματος: δίκτυα υποδομής, τροχαίο υλικό, αναδιοργάνωση διαχείρισης δικτύων επιχειρήσεων κλπ. Στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος, η έμφαση επικεντρώνεται στο ζήτημα των υποδομών, καθώς ο σχεδιασμός υποδομών κυρίως εντάσσεται στη σφαίρα αρμοδιοτήτων της Διοίκησης και αποτελεί τη θεμελιώδη προϋπόθεση για την ανάπτυξη του συστήματος μεταφορών. 

Τα μεγάλα έργα συγκοινωνιακής υποδομής, που υπεισέρχονται στον εθνικό σχεδιασμό απευθύνονται από κοινού στις μεταφορές προσώπων και εμπορευμάτων. Για το λόγο αυτό εξετάζονται σε άλλους άξονες προτεραιότητας. Ομως, τα έργα συγκοινωνιακής υποδομής αφορούν κυρίως "συνδέσεις" και αποτελούν τμήμα μόνο του συστήματος εμπορευματικών μεταφορών. Στον ελληνικό χώρο είναι έκδηλη η απουσία "κομβικών" υποδομών, προσανατολισμένων αποκλειστικά στη διαχείριση εμπορευματικών μεταφορών, όπως των Εμπορευματικών Κέντρων. Εχει καταδειχθεί ότι τα Εμπορευματικά Κέντρα συμβάλλουν σημαντικά στον εξορθολογισμό των εμπορευματικών μεταφορών, καθώς οι λειτουργίες τους ευνούν την αναίρεση των προαναφερόμενων δυσλειτουργιών του συστήματος και την ικανοποίηση των απαιτήσεων για ποιότητα υπηρεσιών logistics των χρηστών. 

Στην παρούσα φάση, η Ελλάδα δεν διαθέτει οργανωμένο δίκτυο Εμπορευματικών Κέντρων. Ορισμένες ζώνες δραστηριοτήτων επιτελούν στοιχειώδεις λειτουργίες logistics, όπως ορισμένοι τερματικοί σταθμοί σε θαλάσσιους λιμένες (π.χ. Ικόνιο, λιμένας Θεσσαλονίκης). Όμως, αυτές οι εγκαταστάσεις περιορίζονται σε ορισμένες θεμελιώδεις "φυσικές" λειτουργίες, όπως η φόρτωση/εκφόρτωση ή εναπόθεση φορτίων. Επίσης, ορισμένες άλλες γεωγραφικές ζώνες συγκέντρωσαν άτυπα σημαντικό αριθμό εγκαταστάσεων με δραστηριότητες συναφείς με μεταφορές, όπως στην περιοχή Ασπροπύργου Αττικής. Όμως, αυτές οι συγκεντρώσεις προέκυψαν χωρίς συντονισμένο σχέδιο χωροθέτησης και επίσημη οριοθέτηση, υπό την πίεση των αναγκών της αγοράς. 

Επομένως, μέχρι πρότινος ο σχεδιασμός και υλοποίηση ενός δικτύου Εμπορευματικών Κέντρων δεν είχε ενταχθεί σε κάποιο ευρύτερο πλαίσιο. Υπήρξαν κατά την τελευταία πενταετία ορισμένες πρωτοβουλίες ανεξάρτητων φορέων. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ταμείο Συνοχής χρηματοδότησαν τη μελέτη χωροθέτησης ενός δικτύου Εμπορευματικών Κέντρων στην Ελλάδα. Στη συνέχεια, ο ίδιος φορέας χρηματοδότησε την πιλοτική μελέτη βιωσιμότητας ενός Εμπορευματικού Κέντρου στο νομό Κιλκίς, που αποτελεί μία από τις υποδεικνυόμενες περιοχές χωροθέτησης σύμφωνα με την προηγούμενη μελέτη. Εκπονήθηκε επίσης η μελέτη βιωσιμότητας του Διεθνούς Εμπορευματικού Κέντρου Πειραιά, ενώ ανεξάρτητοι φορείς (Επαγγελματικά Επιμελητήρια, ΟΤΑ) εκπονούν μελέτες βιωσιμότητας Εμπορευματικών Κέντρων για ορισμένες άλλες περιοχές (Κεντρική Μακεδονία, Θεσπρωτία, Θεσσαλία). 

Η ex-ante αξιολόγηση του Υπουργείου Μεταφορών κατέδειξε ότι ένα εξορθολογισμένο -ως προς τον αριθμό και τις χωροθετήσεις- δίκτυο Εμπορευματικών Κέντρων αναμένεται να συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της απόδοσης του ελληνικού συστήματος εμπορευματικών μεταφορών και η ένταξή του στο Γ΄ΚΠΣ κρίνεται απαραίτητη.

<< Επιστροφή